به گزارش خبرگزاری حوزه از تهران، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین انصاریان در سخنانی در جلسه هفتگی مسجد حضرت امیر(ع) تهران، با اشاره به نقش کتاب در حفظ تاریخ و انتقال معارف دینی، گفت: اگر کتاب نبود، ملت‌ها از حوادث، تجربه‌ها و سرگذشت جوامع گذشته آگاهی نداشتند. کتاب‌های معتبر و صحیح در رشد فکری مردم، تربیت جامعه و انتقال تجربه‌های تاریخی نقش مهمی دارند.
وی با اشاره به سفارش امیرالمؤمنین علی(ع) به فرزندش امام حسن مجتبی(ع) درباره مطالعه تاریخ گذشتگان اظهار کرد: شناخت امیرالمؤمنین علی(ع) از ملت‌ها و جوامع پیشین چنان عمیق بود که به فرزندش فرمود اگر آنچه را از گذشتگان می‌دانم برای تو بازگو کنم، گویی تصور می‌کنی با آنان زندگی کرده‌ام.
حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با اشاره به خطبه قاصعه در نهج‌البلاغه افزود: امام علی(ع) در این خطبه از ویژگی‌های مثبت و منفی ملت‌های گذشته و سرگذشت شماری از پیامبران الهی سخن گفته است. هدف از مطالعه تاریخ، صرفاً خواندن و عبور کردن از حوادث نیست؛ بلکه باید از خوبی‌های گذشتگان که زمینه‌ساز رشد و پیروزی آنان بوده، درس گرفت و از رفتارهای نادرستی که موجب شکست، انحطاط و فروپاشی جوامع شده است، پرهیز کرد.
این استاد حوزه با بیان اینکه پیش از رواج کتابت، برخی ملت‌ها بخشی از تاریخ و سرگذشت خود را بر سنگ‌ها ثبت می‌کردند، گفت: کتابت به‌تدریج به ابزاری اساسی برای حفظ دانش و تجربه‌های بشری تبدیل شد و در انتقال معارف دینی نیز نقشی تعیین‌کننده ایفا کرد.
تأکید پیامبر(ص) بر ثبت و انتقال قرآن
وی با اشاره به اهمیت نوشتن در دوران پیامبر اسلام(ص) بیان کرد: پیامبر اکرم(ص) مسلمانان را به نوشتن و ثبت معارف تشویق می‌کردند و آیات قرآن نیز از زمان نزول، به‌وسیله کاتبان ثبت می‌شد. امام علی(ع) از جمله کسانی بود که در این زمینه نقش داشت.
حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با اشاره به آیه «إِنَّ عَلَیْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ» گفت: جمع‌آوری و قرائت قرآن از موضوعات مهمی است که در مباحث مربوط به تاریخ قرآن مورد توجه قرار گرفته است. پیامبر(ص) آیات نازل‌شده را به مسلمانان آموزش می‌دادند و آنان را به عمل به دستورات قرآن فرامی‌خواندند.
وی افزود: در کنار ثبت آیات قرآن، نوشتن سخنان و روایات پیامبر اکرم(ص) نیز اهمیت فراوانی داشت. امام علی(ع) در شمار کسانی بود که سخنان پیامبر(ص) را ثبت می‌کردند و بخشی از این میراث روایی در نسل‌های بعد به‌واسطه ائمه اطهار(ع) منتقل شد. نقل‌هایی با تعبیر «وَجَدْنَا فِی کِتَابِ عَلِیٍّ» در منابع روایی شیعه، به همین میراث مکتوب اشاره دارد.
استاد حوزه علمیه ادامه داد: اگر خطبه‌ها، نامه‌ها و کلمات حکیمانه امیرالمؤمنین علی(ع) ثبت نمی‌شد، این معارف به نسل‌های بعد نمی‌رسید. حفظ و تدوین آثار دینی، زمینه انتقال دانش و حکمت اهل‌بیت(ع) را در طول تاریخ فراهم کرده است.
دعای کمیل؛ نمونه‌ای از اهمیت کتابت معارف اهل‌بیت(ع)
حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با اشاره به صحیفه سجادیه، آن را نمونه‌ای دیگر از اهمیت ثبت و انتقال معارف دینی دانست و گفت: دعاهای امام سجاد(ع) در قالب صحیفه سجادیه حفظ شده و در منابع شیعه نقل شده است. امام باقر(ع) در انتقال و تدوین این دعاها نقش داشتند و امام صادق(ع) نیز این مجموعه را روایت کردند.
وی همچنین به ماجرای دعای کمیل اشاره کرد و با نقل روایتی از کمیل بن زیاد نخعی گفت: کمیل پس از شنیدن این دعا از امیرالمؤمنین علی(ع)، از ایشان خواست آن را دوباره بخوانند تا بتواند متن دعا را بنویسد. امام علی(ع) نیز دعا را برای او بازخوانی کردند و بدین‌ترتیب، این معارف در قالب نوشته حفظ و به دیگران منتقل شد.
این استاد حوزه با تأکید بر جایگاه دعای کمیل اظهار کرد: دعا تنها مجموعه‌ای از کلمات نیست، بلکه راهی برای ارتباط با خداوند و آموختن شیوه درخواست، توبه و بازگشت به درگاه پروردگار است. وی با اشاره به روایتی درباره زمان خواندن دعای کمیل، بر اهمیت مداومت بر دعا و توجه به مضامین آن تأکید کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با بیان اینکه در روایات، آثار و برکاتی برای خواندن دعای کمیل بیان شده است، گفت: در نقل‌های مربوط به این دعا، گشایش در روزی، یاری الهی، برخورداری از رحمت خداوند و آمرزش گناهان از جمله آثار آن شمرده شده است.
وی با اشاره به جنگ بدر نیز اظهار کرد: در تاریخ اسلام، دعا و توکل به خداوند در کنار تلاش و ایستادگی، جایگاه مهمی داشته است. پیامبر اکرم(ص) در شرایطی که مسلمانان از نظر امکانات نظامی در موقعیت دشوارتری قرار داشتند، به درگاه خداوند دعا کردند و مسلمانان در این نبرد به پیروزی رسیدند.
تدوین آثار حدیثی و گسترش میراث مکتوب شیعه
استاد حوزه علمیه با اشاره به تلاش عالمان شیعه برای حفظ روایات گفت: در دوره‌های مختلف، عالمان و راویان بسیاری به ثبت و تدوین احادیث پرداختند و مجموعه‌های مهمی از معارف اهل‌بیت(ع) را گردآوری کردند. این روند در نهایت به شکل‌گیری آثار بزرگی در حوزه حدیث، تفسیر و فقه انجامید.
وی از کتاب‌هایی همچون کافی اثر شیخ کلینی، من لا یحضره الفقیه اثر شیخ صدوق و دو کتاب تهذیب‌الاحکام و الاستبصار اثر شیخ طوسی به‌عنوان نمونه‌هایی از آثار مهم حدیثی شیعه نام برد و افزود: در دوره‌های بعد نیز مجموعه‌های گسترده‌ای همچون بحارالانوار تدوین شد که نقش مهمی در حفظ و دسته‌بندی میراث روایی داشتند.
حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان با تأکید بر ضرورت ثبت و نگهداری آثار علمی و دینی خاطرنشان کرد: تلاش این عالمان موجب شد بخش بزرگی از روایات، احکام و معارف دینی به نسل‌های بعد منتقل شود و امکان مراجعه و بررسی این میراث برای پژوهشگران باقی بماند.
وی در ادامه به تاریخ تدوین حدیث در میان اهل‌سنت نیز پرداخت و با اشاره به محدودیت‌های نقل و نگارش حدیث در بخشی از تاریخ صدر اسلام گفت: در دوره‌هایی، ثبت احادیث با محدودیت‌هایی مواجه شد و بعدها با تغییر سیاست‌ها، تدوین گسترده‌تر آثار حدیثی شکل گرفت. به گفته وی، بررسی منابع مذاهب مختلف اسلامی می‌تواند زمینه شناخت و ارزیابی روایات تاریخی و دینی را فراهم کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین انصاریان در پایان، با تأکید بر نقش کتابت در ماندگاری معارف دینی، خاطرنشان کرد: ثبت و تدوین آثار، امکان انتقال دانش و روایت‌های معتبر را فراهم می‌کند و اگر این تلاش‌ها در طول تاریخ صورت نمی‌گرفت، بخش مهمی از میراث علمی و معنوی اسلام به نسل‌های بعد نمی‌رسید.
انتهای پیام/
نظر شما